საქართველო სპორტული მარკეტინგის გარეშე და ჰაერში გადაყრილი სარეკლამო თანხები

მაგდა კლდიაშვილი – სპორტული მარკეტინგის სპეციალისტი

სპორტული ინდუსტრია ერთ-ერთი ყველაზე მრავალფეროვანია მარკეტინგული თვალსაზრისით და ბრენდის რეკლამირების მრავალმხრივ შესაძლებლობას იძლევა. წამყვან ბიზნეს კომპანიებს, საკუთარ სარეკლამო აქტივობებში სფეროს წარმომადგენლები ხშირად შეჰყავთ და ამისთვის სოლიდურ თანხასაც იხდიან, თუმცა მათ მიერ გაღებული სარეკლამო თანხა ზღვაში წვეთია იმ მოგებასთან, რასაც ისინი იღებენ ამ მარკეტინგული მიდგომით. თუმცა, საქმე არც ისე მარტივადაა, როგორც ეს ერთი შეხედვით შეიძლება ჩანდეს. იმისათვის რომ სწორად დაგეგმო ნებისმიერი კამპანია, საჭიროა შეიმუშაო სტრატეგია, რომელზეც მთელ შენს მომავალ აქტივობებს ააგებ და თუ ეს ეხება ამ აქტივობებში სპორტის ან სპორტსმენების ჩართვას, ამ შემთხვევაში ყველაზე მნიშვნელოვანია სფეროს სპეციალისტის – სპორტული მარკეტოლოგის სწორად შერჩევა, რომ წარუმატებლობის რისკი მინიმუმამდე შეამცირო. სპორტული მარკეტინგის მენეჯერმა უნდა გაწეროს ბრენდზე მორგებული სტრატეგია, შეარჩიოს სფეროს წარმომადგენლები და თემა, რომელიც დომინანტი იქნება მთელი სარეკლამო კამპანიის პერიოდში. მაგალითისთვის შეიძლება მოვიყვანოთ თურქული ავიაკომპანია „Turkish Airlines“, რომელმაც 5 წლიანი სარეკლამო კამპანია, მთლიანად სპორტის ვარსკვლავებზე ააგო, მათ შორს იყვნენ ლეო მესი და კობი ბრაიანტი. რამაც „თურქიშ ეარლაინსის“ გაყიდვები 80% -ით გაზარდა.

ოფიციალური მონაცემებით, ჩრდილოეთ ამერიკაში, 2018 წელს, სპორტული ბაზრის გამოყენებით, კომპანიების ჯამურმა შემოსავალმა, რომლებმაც სარეკლამო თემად სპორტი გამოიყენეს, 80 მილიარდ დოლარს გადაჭარბა. ამიტომ, ნებისმიერი მენეჯერი, რომელიც ფიქრობს, რომ სპორტულ ბაზარს თავისი პროდუქციისა და სერვისების პოპულარიზაციისთვის გამოიყენებს, ის სწორ გზას ადგას.

გასაკვირი არაა, რომ სპორტული მარკეტინგის სპეციალისტებზე, მთელს მსოფლიოში დიდი მოთხოვნაა. კომპანიები თუ ორგანიზაციები კვალიფიციური კადრების მუდმივ ძიებაში არიან. ისინი ამ გზით ცდილობენ გააფართოვონ მომხმარებელთა ბაზა და მოიზიდონ სპონსორები, შექმნან ძლიერი პროგრამები, ჰქონდეთ კონტაქტი სპორტის გულშემატკივრთან და მათთან ერთად და მათი გამოყენებით დაგეგმონ სხვადასხვა ღონისძიებები.

სპორტული მარკეტიგნის სპეციალისტებს კარგად აქვთ შესწავლილი სპორტის ამა თუ იმ სახეობის გულშემატკივართა ხასიათი და მათი მხარჯველუნარიანობაც. ამიტომაც როდესაც ბრენდის პოპულარიზაციის სტრატეგიის შემუშავებას გეგმავთ, საქმე სფეროს სპეციალისტს უნდა მიანდოთ და არა მას ვინც ზოგადი მარკეტინგის ენით გესაუბრებათ.
მარკეტინგული სტრატეგიის შემუშავებისას, აუცილებელია განვსაზღვროთ, რომ სარგებელი იყოს ორმხრივი. ერთის მხრივ არის კომპანია, რომელსაც სურს, სპორტის საშუალებით ბრენდი პოპულარული და მოთხოვნადი გახადოს და მეორეს მხრივ არის სპორტსმენი ან სპორტული ორგანიზაცია, რომელსაც სურს სპონსორის სახით მოიზიდოს კომპანია, რაც მისი განვითარებისთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია.

როგორია სპორტული მარკეტინგის თანამედროვე ტენდენციები?

სპორტის გულშემატკივრები ეძებენ მიმზიდველი შინაარსის და ყველა მხრივ გამოცდილ კონტენტს/პროდუქტს;

სპორტული მარკეტინგი ვითარდება ახალი პლატფორმებისა და ინოვაციების დახმარებით;

სპორტის გულშემატკივრების უფრო მნიშვნელოვანი პროცენტი ქალებზე მოდის, ამიტომ სპორტული მარკეტინგის სტრატეგიის განსაზღვრისას, ეს ფაქტორი აუცილებლად უნდა გავითვალისწინოთ;

ინოვაციური მარკეტინგული იდეები ტრადიციულ/ჩვეულებრივ მარკეტინგულ იდეებზე უკეთესად იყიდება;

5P (price, promotion, place, product, and people) ფასი, პოპულარიზაცია, ადგილი, პროდუქტი, ხალხი) ნებისმიერ შემთხვევაში სასარგებლოა მარკეტინგული სტრატეგიის შემუშავებისას, ასე რომ, არ დაივიწყოთ 5P;

სპორტული მარკეტინგი საქართველოში

საქართველოში სპორტული მარკეტინგის ნიშა თავისუფალი და აუთვისებელია. სხვადასხვა დროს, რამდენიმე კომპანიამ, ერთჯერადად გამოიყენა ბრენდის რეკლამისთვის ესა თუ ის სპორტსმენი, თუმცა მხოლოდ სატელევიზიო რეკლამისას, რაც ძალიან დიდი შეცდომაა. საქართველოში ჯერ კიდევ კარგად არ ესმით, თუ რა შედეგებსა და შემოსავლებზე შეიძლება გავიდეს ესა თუ ის კომპანია, თუკი საკუთარ პროდუქტს ან სერვისს სპორტულ აუდიტორიამდე სწორი მესიჯით მიიტანს, როგორც თავად სპორტსმენების ჩართულობით, ისე სპორტის გულშემატკივრებთან მუშაობით.

სამწუხარო რეალობაა, ისიც, რომ ქართულ სპორტში დასაქმებული მენეჯერები ვერ ხვდებიან როგორ უნდა გამოიყენონ საკუთარი რესურსი შემოსავლის მისაღებად. ამიტომ, უმეტესწილად, ისევ სახელმწიფოს უწევს სუბსიდირება მათი არსებობისთვის.

სპორტული მარკეტინგის სტრატეგიის დაგეგმვისას, აუცილებელია ვიცოდეთ, ვისთვის ვგეგმავთ ამას – კომპანიისთვის, რომელსაც სურს, სპორტისა და სპორტსმენების საშუალებით გაზარდოს შემოსავლები თუ უშუალოდ სპორტულ სფეროსთვის (ფედერაციები, კლუბები, სპორტსმენები და ა.შ.), რომელსაც სურს, საკუთარი ბრენდი თუ პროდუქტი, ანდაც სპორტსმენი გახადოს ცნობადი, შექმნას სახე მისგან, გაზარდოს მასზე მოთხოვნა და სწორედ ამით მიიღოს დიდი ბენეფიტი.

სპორტული მარკეტინგის წარმოებისას არსებობს რისკებიც. უნდა ვიცოდეთ, რომ კრიზისი ყველგან შეიძლება წარმოიშვას და ამას სჭირდება სპეციფიური მართვა, რადგან ნებისმიერი რყევა სპორტულ სამყაროში, ავტომატურად მოახდენს გავლენას დაგეგმილ მარკეტინგულ აქტივობებზე, რაც მარკეტოლოგმა არ უნდა დაუშვას.

მარკეტინგული სტრატეგია სპორტული ორგანიზაციებისთვის

აუცილებლად უნდა გვახსოვდეს, რომ სპორტსმენი ან სპორტული კლუბი, რომელსაც პოპულარიზაციას ვუწევთ, დამარცხებულიც და გამარჯვებულიც უნდა უყვარდეს აუდიტორიას, რადგან მხოლოდ წარმატება არ განაპირობებს საზოგადოების სიყვარულს. პირიქით, საზოგადოების დამოკიდებულება ხდის მათ წარმატებულად და ძლიერად. საზოგადოების სიყვარულს კი შემოსავალი ინდივიდუალურ დონეზეც მოაქვს. ამ დამოკიდებულებით იზრდება კომერციული გარიგებები. იმისთვის, რომ იყო გამარჯვებული, საზოგადოებამ შენი სიყვარული არ უნდა შეწყვიტოს…

ის, რაც უნდა გავითვალისწინოს სპორტულმა ორგანიზაციამ მარკეტინგული სტრატეგიის დაგეგმვისას:

• ბილეთის ფასის სტრატეგიის განსაზღვრა/ბილეთის საფასო პოლიტიკის შემუშავება;
• როგორ/საიდან შეიძლება განვითარდეს კრიზისი სპორტში და როგორ ვმართოთ ის;
• როგორ “გავყიდოთ” სპორტული ივენთი/შეჯიბრება/ღონისძიება
• როგორ მოვიზიდოთ გრძელვადიანი სპონსორები;
• როგორ გამოვიყენოთ სოციალური მედია გულშემატკივართა ბაზის გასაფართოებლად და სხვადასხვა სპორტული ღონისძიებების, კონფერენციებისა თუ შეკრებების პრომოციისთვის;
• როგორ გავხადოთ სპორტსმენი მოთხოვნადი;
ბრენდები სპორტული მარკეტინგით

როგორც თავშივე აღვნიშნეთ, თუ სპორტსმენი მოთხოვნადია და ხალხს უყვარს, მისი სარეკლამო სახედ გამოყენება ან მარკეტინგულ აქტივობებში ჩართვა, კომპანიისთვის მრავალმხრივ ხელსაყრელია.

მაგალითისთვის რომ განვიხილოთ, საქართველოში ძალიან უყვართ ძიუდო და ჭიდაობა, იმიტომ, რომ ყველაზე მაღალი შედეგები მაღალი რანგის ტურნირებზე სწორედ ამ სახეობებზე მოდის, იქნება ეს ევროპისა და მსოფლიოს ჩემპიონატები თუ ოლიმპიური თამაშები. მიუხედავად ამისა, არცერთ ამ ფედერაციას არ ჰყავს სპონსორი. ძიუდოში მცირე ინვესტიციას ახორციელებს „ზედაზენი“, ისიც იმიტომ, რომ მისი მფლობელი ფედერაციაში ვიცე-პრეზიდენტის პოსტს იკავებს. სად არის პრობლემა?! – არცერთი ეს ფედერაცია არ დაინტერესებულა, ემუშავა სპონსორის მოძიებაზე, პარტნიორობაზე, გამოეყენებინა შემოსავლის მისაღებად წარმატებული სპორტსმენი, არც სპორტსმენებს მიუღიათ საკუთარი წარმატების მიუხედავად, რაიმე სახის ბენეფიტი.

საქართველოსგან განსხვავებით, მსოფლიოში სპორტული მარკეტინგით არამხოლოდ კომპანიების შემოსავლები იზრდება, ხშირ შემთხვევაში, ლეგენდარული ბრენდების ახალი მოდელების შექმნისას ინსპირაციის წყარო სწორედ სპორტსმენები ხდებიან.

„Nike“ პატრნიორობდა ლეგენდარულ კალათბურთელთან, მაიკლ ჯორდანთან, რომლისთვისაც სპეციალური ფეხსაცმელი გამოუშვა და „ეარ ჯორდანები“ (Air Jordans) ეწოდა. „ეარ ჯორდანები“ გახდა შთაგონების წყარო, „ნაიკს“ შეექმნა სნეიქერების მიმართულება და სწორედ ამან ჩაუყარა საფუძველი ფეხსაცმლის ახალ ბაზარს.

2018 წლის ფიფას მსოფლიო ჩემპიონს მსოფლიოს მოსახლეობის ნახევარზე მეტი უყურებდა. ისეთი პოპულარული ბრენდები, როგორიც ნაიკი, ადიდასი და პუმა არიან სხვადასხვა ნაკრებებსაც აფინანსებდნენ. მსოფლიო თასის ფენტეზი ლიგაც კი „მაკდონალდსთან“ იყო ასოცირებული.

სუპერბოულის (ამერიკული ფეხბურთის ეროვნული ლიგის ფინალი) ნახევარი ცნობილ სახეებს ეთმობათ, რომლებიც სარეკლამო აქტივობებით არიან დაკავებულები, რის გამოც, კომპანიები უფრო მეტ ფულს გამოიმუშავებენ და მეტად არეკლამებენ თავიან პროდუქციას, რადგან, სუპერბოულის მსოფლიოს მასშტაბით მილიონობით ადამიანი ადევნებს თვალს.

ფაქტია, რომ ხალხი მზადაა, დახარჯოს თანხა სპორტული ღონისძიების საყურებლად და ასევე, მზად არიან ადამიანები, დახარჯონ ფული იმ პროდუქტების შესაძენად, რაც მათ საყვარელ

სპორტსმენებს მოსწონთ და უყვართ. სარეკლამო პროდუქტების გამოჩენა, სპორტული ღონისძიებების ტრანსლირებისასას ნამდვილი მარკეტინგული ტექნიკაა. სპორტის მარკეტინგის მთავარი უპირატესობას სწორედ ისაა, რომ სპორტსმენების ან გუნდების მეშვეობით, სპორტული ღონისძიებების, აღჭურვილობის, პროდუქტების ან სერვისების გამოყენება/მოხმარება გაიზარდოს. მომხმარებელთა არჩევანი გავლენის ქვეშ მაშინ ქეცევა, როდესაც სარეკლამო საქმიანობაში ჩართულები არიან მათზე გავლენის მომხდენი პირები და კუმირები.

საქართველოში პირველად, სპორტული მარკეტინგის მიმართულებით მუშაობა აქტიურად დაიწყო კომპანია PRMC-მ (პიარ&მედია საკონსულტაციო ჯგუფი), რომლის პირველი საზოგადოებისთვის ფართოდ და კარგად ცნობილი პიარ კამპანია, სწორედ სპორტულ შლეიფს ატარებდა. კამპანიაში,  “ძლიერები არ ძალადობენ” – სპორტი ბულინგის წინააღმდეგ ჩართულები იყვნენ საქართველოს ტიტულოვანი სპორტსმენები, ევროპის, მსოფლიოსა და ოლიმპიური ჩემპიონები. ასევე, ბაზრის ლიდერი კომპანიები, რამაც მათ კიდევ უფრო მეტი პოზიტიური ცნობადობა მოუტანა.

PRMC-ის სპორტული მარკეტინგის ჯგუფის ორგანიზებული იყო ასევე უპრეცედენტო სპორტული აუქციონი, სადაც ქართველი და მსოფლიოს სპორტის ვარსკვლავების კუთვნილი აქსესუარები გაიყიდა. შემოსული თანხა კი, საოკუპაციო ზოლთან მდებარე სოფელ ბერშუეთის საჯარო სკოლის სპორტული დარბაზის რეაბილიტაციას მოხმარდა. სპორტულ აუქციონში მონაწილეობა მიიღეს მსხვილმა ქართულმა ბიზნეს კომპანიებმა და სპორტის გულშემატკივარმა.

კომპანია PRMC

მის: თბილისი, ცაგარელის 34/46

ტელ: 514 01 88 00

 

  • 408
  •  
  •  
  •  
  •